სისხლის სამართლის საქმის სასამართლოში განხილვისას წყდება, დადასტურებულია თუ არა ბრალდებულის მიმართ წარდგენილი ბრალდება. ამ ეტაპზე განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს საქმის მასალების სრულყოფილად შესწავლას, მტკიცებულებების კანონიერებისა და სანდოობის შეფასებას, მოწმეთა სწორად დაკითხვასა და დაცვის თანმიმდევრული პოზიციის წარმოდგენას.
ავთანდილ გიორგაძე ახორციელებს ბრალდებულის დაცვას პირველი ინსტანციის სასამართლოში — წინასასამართლო სხდომიდან საბოლოო განაჩენის გამოტანამდე, სააპელაციო და უზენაეს სასამართლო ინსტანციებში.
უდანაშაულობის პრეზუმფცია
ბრალდებულის დამნაშავედ ცნობისთვის ბრალდების მხარემ სასამართლოს უნდა წარუდგინოს კანონიერად მოპოვებული, სანდო და ერთმანეთთან შეთანხმებული მტკიცებულებები, რომლებიც პირის ბრალეულობას გონივრულ ეჭვს მიღმა დაადასტურებს.
ბრალდებული ვალდებული არ არის ამტკიცოს საკუთარი უდანაშაულობა. მტკიცების ტვირთი ეკისრება ბრალდების მხარეს, ხოლო არსებული ეჭვი ბრალდებულის სასარგებლოდ უნდა გადაწყდეს.
საქმის მომზადება სასამართლო განხილვისთვის
სასამართლო განხილვამდე ადვოკატი:
- დეტალურად სწავლობს სისხლის სამართლის საქმის მასალებს;
- აფასებს ბრალდების სამართლებრივ და ფაქტობრივ საფუძვლებს;
- ამოწმებს მტკიცებულებების მოპოვების კანონიერებას;
- ადგენს მტკიცებულებებს შორის არსებულ წინააღმდეგობებს;
- განსაზღვრავს დაცვის ძირითად პოზიციასა და სტრატეგიას;
- ამზადებს შუამდგომლობებსა და სამართლებრივ არგუმენტებს;
- განსაზღვრავს გამოსაკითხ მოწმეთა წრეს;
- ამზადებს დაცვის მხარის მტკიცებულებებს;
- ბრალდებულთან ერთად განიხილავს სასამართლოში ქცევისა და ჩვენების მიცემის საკითხებს.
დაცვის სტრატეგია თითოეულ საქმეზე ინდივიდუალურად უნდა მომზადდეს და შეესაბამებოდეს როგორც საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს, ისე ბრალდებულის კანონიერ ინტერესებს.
წინასასამართლო სხდომა
წინასასამართლო სხდომაზე განიხილება საქმის არსებითი განხილვისთვის მნიშვნელოვანი საპროცესო საკითხები. სასამართლო აფასებს მხარეთა მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს და წყვეტს, რომელი მათგანი დაიშვება არსებით განხილვაზე.
ამ ეტაპზე ადვოკატი:
- აყენებს შუამდგომლობას უკანონოდ მოპოვებული მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობის შესახებ;
- ეწინააღმდეგება ბრალდების მხარის დაუსაბუთებელ ან კანონთან შეუსაბამო შუამდგომლობებს;
- წარადგენს დაცვის მხარის მტკიცებულებებს;
- აფასებს, არსებობს თუ არა საქმის არსებითად განსახილველად გადაცემის საკმარისი საფუძველი;
- საჭიროების შემთხვევაში აყენებს აღკვეთის ღონისძიების შეცვლის ან გაუქმების საკითხს;
- იცავს ბრალდებულის სხვა საპროცესო უფლებებს.
წინასასამართლო სხდომაზე მიღებულმა გადაწყვეტილებებმა შეიძლება მნიშვნელოვნად განსაზღვროს საქმის შემდგომი განხილვის ფარგლები.
საქმის არსებითი განხილვა
საქმის არსებითი განხილვისას სასამართლო უშუალოდ იკვლევს მხარეთა მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს. თავდაპირველად, როგორც წესი, გამოიკვლევა ბრალდების მხარის, შემდეგ კი დაცვის მხარის მტკიცებულებები.
სასამართლო განხილვა მოიცავს:
- მხარეთა შესავალ სიტყვებს;
- ბრალდების მოწმეების დაკითხვასა და ჯვარედინ დაკითხვას;
- დაცვის მოწმეების დაკითხვას;
- ექსპერტებისა და სპეციალისტების დაკითხვას;
- წერილობითი, ნივთიერი და ელექტრონული მტკიცებულებების გამოკვლევას;
- ვიდეო და აუდიომასალის განხილვას;
- ბრალდებულის ჩვენებას, თუ იგი გადაწყვეტს ჩვენების მიცემას;
- მხარეთა დასკვნით სიტყვებს;
- ბრალდებულის საბოლოო სიტყვას.
მოწმეთა დაკითხვა და ჯვარედინი დაკითხვა
მოწმის ჩვენება ხშირად სისხლის სამართლის საქმის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მტკიცებულებაა. ადვოკატის ამოცანაა შეამოწმოს ჩვენების სანდოობა, თანმიმდევრულობა და შესაბამისობა საქმის სხვა მასალებთან.
ჯვარედინი დაკითხვისას შეიძლება გამოვლინდეს:
- წინააღმდეგობა მოწმის სხვადასხვა ჩვენებას შორის;
- შეუსაბამობა ჩვენებასა და სხვა მტკიცებულებებს შორის;
- ფაქტების აღქმის ან დამახსოვრების პრობლემა;
- მოწმის შესაძლო დაინტერესება ან მიკერძოება;
- ინფორმაცია, რომელიც ბრალდების ვერსიას არ ადასტურებს;
- საქმისთვის მნიშვნელოვანი გარემოება, რომელიც გამოძიების დროს სათანადოდ არ შეფასებულა.
მოწმის დაკითხვის ტაქტიკა წინასწარ უნდა მომზადდეს საქმის მასალებისა და დაცვის საერთო სტრატეგიის გათვალისწინებით.
ბრალდებულის ჩვენება სასამართლოში
ბრალდებულს უფლება აქვს მისცეს ჩვენება ან გამოიყენოს დუმილის უფლება. ჩვენების მიცემის საკითხი უნდა გადაწყდეს საქმის გარემოებების, არსებული მტკიცებულებებისა და შესაძლო სამართლებრივი რისკების შეფასების შემდეგ.
ადვოკატი ბრალდებულს წინასწარ განუმარტავს:
- ჩვენების მიცემის შესაძლო მნიშვნელობას;
- ბრალდებისა და სასამართლოს კითხვებზე პასუხის გაცემის წესს;
- ჯვარედინი დაკითხვის დროს არსებულ რისკებს;
- დუმილის უფლების გამოყენების სამართლებრივ შედეგებს.
დუმილის უფლების გამოყენება არ შეიძლება ჩაითვალოს ბრალდებულის დამნაშავეობის დამადასტურებელ გარემოებად.
დაცვის მხარის მტკიცებულებები
დაცვის მხარეს უფლება აქვს სასამართლოს წარუდგინოს ბრალდებულის პოზიციისთვის მნიშვნელოვანი მტკიცებულებები, მათ შორის:
- მოწმის ჩვენებები;
- ექსპერტიზის დასკვნები;
- დოკუმენტები და ოფიციალური ცნობები;
- ვიდეო და აუდიოჩანაწერები;
- ელექტრონული ინფორმაცია;
- ნივთიერი მტკიცებულებები;
- ბრალდების ვერსიის საწინააღმდეგო სხვა მასალები.
ადვოკატი განსაზღვრავს, რომელი მტკიცებულება უნდა წარედგინოს სასამართლოს და როგორ უნდა იქნეს იგი დაკავშირებული დაცვის ძირითად პოზიციასთან.
დასკვნითი სიტყვა
მტკიცებულებების გამოკვლევის დასრულების შემდეგ ადვოკატი სასამართლოს წარუდგენს დაცვის მხარის დასკვნით სიტყვას. მასში ერთიანად ფასდება სასამართლოში გამოკვლეული მტკიცებულებები, ბრალდების პოზიციის სისუსტეები, სამართლებრივი საკითხები და დაცვის მხარის მოთხოვნა.
საქმის გარემოებების მიხედვით, დაცვის მხარემ შეიძლება მოითხოვოს:
- ბრალდებულის გამართლება;
- წარდგენილი ბრალდების სამართლებრივი კვალიფიკაციის შეცვლა;
- წარდგენილი ბრალდების ცალკეული ნაწილის დაუსაბუთებლად ცნობა;
- მსუბუქი და პროპორციული სასჯელის განსაზღვრა;
- კანონით გათვალისწინებული სხვა სამართლებრივი შედეგის გამოყენება.
რას მოიცავს ადვოკატის მომსახურება სასამართლოში?
სისხლის სამართლის ადვოკატი:
- ამზადებს საქმეს სასამართლო განხილვისთვის;
- წარმოადგენს ბრალდებულის ინტერესებს ყველა სხდომაზე;
- წარადგენს შუამდგომლობებსა და სამართლებრივ პოზიციებს;
- მოითხოვს უკანონო მტკიცებულებების დაუშვებლად ცნობას;
- კითხავს ბრალდებისა და დაცვის მოწმეებს;
- იკვლევს ექსპერტიზის დასკვნებსა და სხვა მტკიცებულებებს;
- რეაგირებს ბრალდებულის უფლებების დარღვევაზე;
- წარადგენს შესავალ და დასკვნით სიტყვებს;
- ბრალდებულთან შეთანხმებით განსაზღვრავს დაცვის სტრატეგიას;
- განაჩენის მიღების შემდეგ განმარტავს გასაჩივრების შესაძლებლობასა და შემდგომ სამართლებრივ გზებს.