გამოძიების ეტაპზე ყალიბდება სისხლის სამართლის საქმის ძირითადი მტკიცებულებები და განისაზღვრება მისი შემდგომი მიმართულება. ამ პერიოდში ადვოკატის დროულ ჩართვას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს, რადგან დაცვის პოზიციის სწორად ჩამოყალიბებამ და მტკიცებულებების დროულად მოპოვებამ შეიძლება არსებითი გავლენა მოახდინოს საქმის შედეგზე.
ავთანდილ გიორგაძე ახორციელებს ბრალდებულის ინტერესების დაცვას გამოძიების ეტაპზე — პოლიციაში, პროკურატურაში, სხვა საგამოძიებო ორგანოებში სასამართლოში და სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში.
რას მოიცავს დაცვა გამოძიების ეტაპზე?
სისხლის სამართლის ადვოკატი:
- ხვდება ბრალდებულს და განუმარტავს მის უფლებებს;
- სწავლობს ბრალდების არსსა და საქმის სამართლებრივ გარემოებებს;
- ეცნობა დაცვის მხარისთვის ხელმისაწვდომ საქმის მასალებს;
- აფასებს ბრალდების მტკიცებულებების კანონიერებასა და სანდოობას;
- ესწრება გამოკითხვას, დაკითხვასა და სხვა საგამოძიებო მოქმედებებს;
- ამზადებს და წარადგენს შუამდგომლობებსა და საჩივრებს;
- მოიპოვებს დაცვისთვის მნიშვნელოვან ინფორმაციასა და მტკიცებულებებს;
- საჭიროების შემთხვევაში მოითხოვს ექსპერტიზის ჩატარებას ან/და ატარებს ალტერნატიულ ექსპერტიზას.
- ამოწმებს, ხომ არ დაირღვა ბრალდებულის საპროცესო უფლებები;
- აყალიბებს დაცვის ინდივიდუალურ სტრატეგიას.
საქმის მასალებისა და მტკიცებულებების შეფასება
გამოძიების მიერ მოპოვებული ყველა ინფორმაცია ავტომატურად არ წარმოადგენს კანონიერ და სანდო მტკიცებულებას. აუცილებელია შემოწმდეს, როგორ იქნა მტკიცებულება მოპოვებული, დაცული იყო თუ არა კანონით განსაზღვრული პროცედურა და რამდენად ადასტურებს იგი ბრალდების ვერსიას.
ადვოკატი აფასებს:
- მოწმეთა და სხვა პირთა ჩვენებებს;
- ჩხრეკისა და ამოღების შედეგებს;
- ვიდეო და აუდიოჩანაწერებს;
- ექსპერტიზის დასკვნებს;
- ელექტრონულ და ციფრულ მტკიცებულებებს;
- საგამოძიებო მოქმედებების ოქმებს;
- მტკიცებულებებს შორის არსებულ წინააღმდეგობებს.
თუ მტკიცებულება კანონის დარღვევით არის მოპოვებული, დაცვის მხარეს შეუძლია მოითხოვოს მისი დაუშვებლად ცნობა კანონით განსაზღვრული წესით და ამორიცხოს სისხლის სამართლის საქმიდან.
დაცვის მხარის მიერ მტკიცებულებების მოპოვება
დაცვა არ უნდა შემოიფარგლოს მხოლოდ გამოძიების მიერ შეგროვებული მასალების შეფასებით. ადვოკატი დამოუკიდებლად განსაზღვრავს, რომელი ინფორმაცია და მტკიცებულება შეიძლება იყოს მნიშვნელოვანი ბრალდებულის პოზიციის დასადასტურებლად.
დაცვის ფარგლებში შესაძლებელია:
- მოწმეებთან გასაუბრება და მათი გამოკითხვა;
- დოკუმენტებისა და ჩანაწერების მოპოვება;
- ვიდეოკამერების ჩანაწერების მოძიება;
- ელექტრონული ინფორმაციის გამოთხოვა სათანადო წესით.
- სპეციალისტისა და ექსპერტის ჩართვა;
- ალტერნატიული ექსპერტიზის ჩატარების მოთხოვნა;
- ბრალდების ვერსიის საწინააღმდეგო გარემოებების გამოვლენა;
- ალიბისა და სხვა გამამართლებელი გარემოებების შემოწმება.
მტკიცებულებების დროულად მოპოვება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ვიდეოჩანაწერი, დოკუმენტი ან სხვა ინფორმაცია შესაძლოა მოგვიანებით აღარ არსებობდეს ან მისი მოპოვება გართულდეს.
საგამოძიებო მოქმედებებში ადვოკატის მონაწილეობა
გამოძიების პერიოდში შეიძლება ჩატარდეს გამოკითხვა, დაკითხვა, ჩხრეკა, ამოღება, ამოცნობა, საგამოძიებო ექსპერიმენტი, ნიმუშის აღება, ექსპერტიზა და სხვა საპროცესო მოქმედებები.
ადვოკატის მონაწილეობა უზრუნველყოფს, რომ ბრალდებულმა იცოდეს საკუთარი უფლებები, არ მისცეს საკუთარი თავის საწინააღმდეგო ჩვენება და საგამოძიებო მოქმედება ჩატარდეს კანონით დადგენილი პროცედურის დაცვით.
შუამდგომლობები და საჩივრები
გამოძიების ეტაპზე ადვოკატმა შეიძლება მოითხოვოს კონკრეტული საგამოძიებო ან საპროცესო მოქმედების ჩატარება, დამატებითი მტკიცებულების მოპოვება, ექსპერტიზის დანიშვნა ან ბრალდებულის უფლებების დარღვევაზე შესაბამისი რეაგირება.
უკანონო ან დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების არსებობისას ადვოკატი იყენებს კანონით გათვალისწინებულ გასაჩივრების მექანიზმებს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი ადვოკატის დროული ჩართვა?
გამოძიების საწყის ეტაპზე მიღებული გადაწყვეტილებების შემდგომ შეცვლა ხშირად რთულია. ადვოკატის დროული ჩართვა შესაძლებელს ხდის დაცვის პოზიციის თავიდანვე სწორად განსაზღვრას, მნიშვნელოვანი მტკიცებულებების შენარჩუნებას და შესაძლო საპროცესო დარღვევებზე დროულ რეაგირებას.