ექსტრადიციის ადვოკატი საქართველოში

ექ­სტრა­დი­ცია არის სა­მარ­თლებ­რი­ვი პრო­ცე­სი, რომ­ლის სა­ფუძ­ველ­ზეც ერთი სა­ხელ­მწი­ფო მე­ო­რე სა­ხელ­მწი­ფოს გა­და­სცემს ძებ­ნილ პირს სის­ხლის­სა­მარ­თლებ­რი­ვი დევ­ნის გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბის ან კა­ნო­ნი­ერ ძა­ლა­ში შე­სუ­ლი გა­ნა­ჩე­ნის აღ­სრუ­ლე­ბის მიზნით.

საქართველოში ექ­სტრა­დი­ცი­ის პრო­ცე­სი შე­იძ­ლე­ბა და­ი­წყოს უცხო სა­ხელ­მწი­ფოს მო­თხოვ­ნის, სა­ერ­თა­შო­რი­სო ძებ­ნის, ინტერპოლის არ­ხე­ბით გავ­რცე­ლე­ბუ­ლი ინ­ფორ­მა­ცი­ის ან პი­რის და­კა­ვე­ბის სა­ფუძ­ველზე.

ექ­სტრა­დი­ცი­ის საქ­მე მო­ი­თხოვს სწრაფ სა­მარ­თლებ­რივ რე­ა­გი­რე­ბას, რად­გან პრო­ცე­სი შე­იძ­ლე­ბა უკავ­შირ­დე­ბო­დეს პი­რის და­კა­ვე­ბას, სა­ექ­სტრა­დი­ციო პა­ტიმ­რო­ბას, უცხო სა­ხელ­მწი­ფო­ში გა­და­ცე­მა­სა და ადა­მი­ა­ნის ფუნ­და­მენ­ტუ­რი უფ­ლე­ბე­ბის დარ­ღვე­ვის რე­ა­ლურ საფრ­თხეს.

ავთანდილ გიორგაძე ახორ­ცი­ე­ლებს ექ­სტრა­დი­ცი­ას დაქ­ვემ­დე­ბა­რე­ბუ­ლი პი­რის დაც­ვას საქართველოში — და­კა­ვე­ბის, სა­ექ­სტრა­დი­ციო პა­ტიმ­რო­ბის, ექ­სტრა­დი­ცი­ის და­საშ­ვე­ბო­ბი­სა და სა­სა­მარ­თლო­ში გა­სა­ჩივ­რე­ბის ეტა­პებზე.

რას ნიშნავს ექსტრადიცია?

ექ­სტრა­დი­ცია გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა მა­შინ, რო­დე­საც უცხო სა­ხელ­მწი­ფო საქართველოსგან ითხოვს მის ტე­რი­ტო­რი­ა­ზე მყო­ფი პი­რის გა­და­ცემას:

• სის­ხლის­სა­მარ­თლებ­რი­ვი დევ­ნის მიზნით;
• სა­სა­მარ­თლოს გა­ნა­ჩე­ნით და­ნიშ­ნუ­ლი სას­ჯე­ლის აღ­სას­რუ­ლებლად;
• სა­ერ­თა­შო­რი­სო ძებ­ნის სა­ფუძ­ველზე;
• სა­ერ­თა­შო­რი­სო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბით ან ნაც­ვალ­გე­ბის პრინ­ცი­პით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბულ შემ­თხვე­ვაში.

უცხო სა­ხელ­მწი­ფოს მიერ პი­რის ძებ­ნა ან ექ­სტრა­დი­ცი­ის მო­თხოვ­ნის გა­მო­გზავ­ნა არ ნიშ­ნავს, რომ საქართველო მას ავ­ტო­მა­ტუ­რად გა­და­სცემს.

უფ­ლე­ბა­მო­სილ­მა ორ­გა­ნო­ებ­მა უნდა შე­ა­მოწმონ:

• აკ­მა­ყო­ფი­ლებს თუ არა მო­თხოვ­ნა ფორ­მა­ლურ და სა­მარ­თლებ­რივ პი­რო­ბებს;
• არის თუ არა ქმე­დე­ბა, რო­მელ­საც ედა­ვე­ბა ქვე­ყა­ნა და­ნა­შა­უ­ლი ორი­ვე სა­ხელ­მწი­ფოს კა­ნონ­მდებ­ლობით;
• ხომ არ არ­სე­ბობს ექ­სტრა­დი­ცი­ის გა­მო­მრი­ცხა­ვი გა­რე­მოება;
• ხომ არ ემუქ­რე­ბა პირს ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბე­ბის დარ­ღვე­ვის რე­ა­ლუ­რი საფრთხე;
• არის თუ არა და­ცუ­ლი სა­ერ­თა­შო­რი­სო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბი­თა და საქართველოს კა­ნონ­მდებ­ლო­ბით დად­გე­ნი­ლი მო­თხოვ­ნები.

საერთაშორისო ძებნა და ინტერპოლი

ექ­სტრა­დი­ცი­ის საქ­მე ხში­რად იწყე­ბა ინტერპოლის წი­თე­ლი ცნო­ბის, სა­ერ­თა­შო­რი­სო ძებ­ნის ან უცხო სა­ხელ­მწი­ფოს მიერ გავ­რცე­ლე­ბუ­ლი სხვა შე­ტყო­ბი­ნე­ბის სა­ფუძ­ველზე.

ინტერპოლის წი­თე­ლი ცნო­ბა თა­ვის­თა­ვად არ წარ­მო­ად­გენს სა­ერ­თა­შო­რი­სო სა­სა­მარ­თლოს მიერ გა­მო­ტა­ნილ გა­ნა­ჩენს. იგი ეფუძ­ნე­ბა წევ­რი სა­ხელ­მწი­ფოს მიერ მი­წო­დე­ბულ ინ­ფორ­მა­ცი­ას და შე­იძ­ლე­ბა გახ­დეს პი­რის ად­გილ­სამ­ყოფ­ლის დად­გე­ნის, დრო­ე­ბი­თი და­კა­ვე­ბი­სა და შემ­დგო­მი სა­ექ­სტრა­დი­ციო პრო­ცე­დუ­რის და­წყე­ბის სა­ფუძ­ველი.

ად­ვო­კა­ტი ამოწ­მებს:

• რო­მე­ლი სა­ხელ­მწი­ფო ეძებს პირს;
• რა და­ნა­შა­ულ­თან და­კავ­ში­რე­ბით მიმ­დი­ნა­რე­ობს ძებნა;
• ეფუძ­ნე­ბა თუ არა ძებ­ნა და­კა­ვე­ბის მოქ­მედ გა­და­წყვე­ტი­ლებას;
• ხომ არ არის საქ­მე პო­ლი­ტი­კუ­რი ან დის­კრი­მი­ნა­ცი­უ­ლი ხა­სი­ათის;
• შე­ე­სა­ბა­მე­ბა თუ არა სა­ერ­თა­შო­რი­სო ძებ­ნა ინტერპოლის წე­სებს;
• არ­სე­ბობს თუ არა მო­ნა­ცე­მე­ბის გას­წო­რე­ბის ან ინტერპოლის სის­ტე­მი­დან წაშ­ლის მო­თხოვ­ნის სა­ფუძ­ველი.

სა­მარ­თლებ­რი­ვი სა­ფუძ­ვლის არ­სე­ბო­ბი­სას შე­საძ­ლე­ბე­ლია ინტერპოლის შე­სა­ბა­მის ორ­გა­ნო­ში ინ­ფორ­მა­ცი­ის გას­წო­რე­ბის, წვდო­მის ან წი­თე­ლი ცნო­ბის გა­უქ­მე­ბის სა­კი­თხის და­ყე­ნე­ბა. ეს პრო­ცე­დუ­რა და­მო­უ­კი­დე­ბე­ლია საქართველოს სა­სა­მარ­თლო­ში მიმ­დი­ნა­რე სა­ექ­სტრა­დი­ციო საქ­მისგან.

პირის დაკავება ექსტრადიციის მიზნით

სა­ერ­თა­შო­რი­სო ძებ­ნა­ში მყო­ფი პირი საქართველოში შე­იძ­ლე­ბა და­ა­კა­ვონ უცხო სა­ხელ­მწი­ფოს მო­თხოვ­ნის ან სა­ერ­თა­შო­რი­სო არ­ხე­ბით მი­ღე­ბუ­ლი ინ­ფორ­მა­ცი­ის სა­ფუძ­ველზე.

და­კა­ვე­ბულ პირს უფ­ლე­ბა აქვს:

• იცო­დეს და­კა­ვე­ბის მი­ზეზი;
• მი­ი­ღოს ინ­ფორ­მა­ცია, რო­მე­ლი სა­ხელ­მწი­ფო და რა სა­ფუძ­ვლით ითხოვს მის გა­და­ცემას;
• და­უ­ყოვ­ნებ­ლივ ისარ­გებ­ლოს ად­ვო­კა­ტის დახ­მა­რებით;
• ჰქონ­დეს ად­ვო­კატ­თან კონ­ფი­დენ­ცი­ა­ლუ­რი კო­მუ­ნი­კაცია;
• ისარ­გებ­ლოს დუ­მი­ლის უფ­ლებით;
• სა­ჭი­რო­ე­ბის შემ­თხვე­ვა­ში მი­ი­ღოს თარ­ჯიმ­ნის მომ­სა­ხუ­რება;
• და­უ­კავ­შირ­დეს შე­სა­ბა­მი­სი ქვეყ­ნის სა­კონ­სუ­ლო და­წე­სე­ბუ­ლებას;
• გა­ა­სა­ჩივ­როს და­კა­ვე­ბი­სა და პა­ტიმ­რო­ბის კა­ნო­ნი­ე­რება;
• წა­რად­გი­ნოს ექ­სტრა­დი­ცი­ის სა­წი­ნა­აღ­მდე­გო არ­გუ­მენ­ტე­ბი და მტკი­ცე­ბუ­ლე­ბები.

ად­ვო­კა­ტი ამოწ­მებს და­კა­ვე­ბის სა­მარ­თლებ­რივ სა­ფუძ­ველს, პი­რის იდენ­ტი­ფი­კა­ცი­ის სის­წო­რეს, სა­ერ­თა­შო­რი­სო ძებ­ნის მოქ­მე­დე­ბა­სა და სა­პრო­ცე­სო ვა­დე­ბის დაცვას.

საექსტრადიციო პატიმრობა

ექ­სტრა­დი­ცი­ის მო­თხოვ­ნის გან­ხილ­ვის პე­რი­ოდ­ში სა­სა­მარ­თლომ შე­იძ­ლე­ბა პი­რის მი­მართ გა­მო­ი­ყე­ნოს სა­ექ­სტრა­დი­ციო პა­ტიმ­რო­ბა. მისი მი­ზა­ნია პი­რის შე­საძ­ლო გა­და­ცე­მის უზ­რუნ­ველ­ყო­ფა და პრო­ცე­სის­თვის თა­ვის არი­დე­ბის რის­კის შემ­ცი­რება.

სა­ექ­სტრა­დი­ციო პა­ტიმ­რო­ბა არ უნდა გა­მო­ი­ყე­ნე­ბო­დეს ავ­ტო­მა­ტუ­რად მხო­ლოდ სა­ერ­თა­შო­რი­სო ძებ­ნის არ­სე­ბო­ბის გამო. სა­სა­მარ­თლომ უნდა შე­ა­ფასოს:

• პი­რის მი­მალ­ვის რე­ა­ლუ­რი რისკი;
• საქართველოში მისი მუდ­მი­ვი სა­ცხოვ­რე­ბე­ლი ად­გილი;
• ოჯა­ხუ­რი და სო­ცი­ა­ლუ­რი კავ­ში­რები;
• ჯან­მრთე­ლო­ბის მდგო­მა­რეობა;
• წარ­სულ­ში პრო­ცეს­თან თა­ნა­მშრომ­ლობა;
• პი­რის იდენ­ტი­ფი­კა­ცი­ას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი სა­კი­თხები;
• ნაკ­ლე­ბად მკაც­რი აღ­კვე­თის ღო­ნის­ძი­ე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბის შე­საძ­ლებ­ლობა;
• პა­ტიმ­რო­ბის აუ­ცი­ლებ­ლო­ბა და პრო­პორ­ცი­უ­ლობა.

ად­ვო­კა­ტი სა­სა­მარ­თლოს წა­რუდ­გენს გა­რე­მო­ე­ბებ­სა და მტკი­ცე­ბუ­ლე­ბებს, რომ­ლე­ბიც ამ­ცი­რებს მი­მალ­ვის რისკს და ასა­ბუ­თებს პა­ტიმ­რო­ბის ნაც­ვლად ნაკ­ლე­ბად მკაც­რი ღო­ნის­ძი­ე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბის შე­საძ­ლებ­ლობას.

საექსტრადიციო პატიმრობის შეცვლა

თუ შე­იც­ვა­ლა საქ­მის გა­რე­მო­ე­ბე­ბი, შემ­ცირ­და მი­მალ­ვის რის­კი, გა­ჭი­ა­ნურ­და ექ­სტრა­დი­ცი­ის პრო­ცე­სი ან გა­მო­ვლინ­და ჯან­მრთე­ლო­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი პრობ­ლე­მა, შე­იძ­ლე­ბა წარ­მო­იშ­ვას სა­ექ­სტრა­დი­ციო პა­ტიმ­რო­ბის შეც­ვლის ან გა­უქ­მე­ბის მო­თხოვ­ნის სა­ფუძ­ველი.

ად­ვო­კატი:

• სწავ­ლობს პა­ტიმ­რო­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბის გა­და­წყვე­ტი­ლებას;
• ამოწ­მებს პა­ტიმ­რო­ბის გაგ­რძე­ლე­ბის სა­მარ­თლებ­რივ სა­ფუძ­ვლებს;
• აგ­რო­ვებს პი­რის ოჯა­ხუ­რი, სო­ცი­ა­ლუ­რი და ჯან­მრთე­ლო­ბის მდგო­მა­რე­ო­ბის და­მა­დას­ტუ­რე­ბელ მა­სა­ლებს;
• ამ­ზა­დებს პა­ტიმ­რო­ბის შეც­ვლის ან გა­უქ­მე­ბის მო­თხოვნას;
• კა­ნო­ნით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბულ შემ­თხვე­ვა­ში ასა­ჩივ­რებს სა­სა­მარ­თლოს გა­და­წყვე­ტი­ლებას.

პა­ტიმ­რო­ბის აუ­ცი­ლებ­ლო­ბა უნდა შე­ფას­დეს მთე­ლი სა­ექ­სტრა­დი­ციო პრო­ცე­სის გან­მავ­ლო­ბა­ში და არა მხო­ლოდ მისი პირ­ვე­ლად გა­მო­ყე­ნე­ბის დროს.

ექსტრადიციის დასაშვებობის საკითხის გადაწყვეტა

უცხო სა­ხელ­მწი­ფოს მიერ გა­მო­გზავ­ნი­ლი ექ­სტრა­დი­ცი­ის მო­თხოვ­ნა ექ­ვემ­დე­ბა­რე­ბა სა­სა­მარ­თლო კონ­ტროლს. სა­სა­მარ­თლო წყვეტს, არის თუ არა პი­რის უცხო სა­ხელ­მწი­ფო­ში ექ­სტრა­დი­ცია სა­მარ­თლებ­რი­ვად და­საშ­ვები.

სა­სა­მარ­თლო, არ აფა­სებს და არ წყვეტს, ჩა­ი­დი­ნა თუ არა პირ­მა უცხო სა­ხელ­მწი­ფო­ში წარ­დგე­ნი­ლი და­ნა­შა­უ­ლი. მისი ამო­ცა­ნაა შე­ა­მოწ­მოს ექ­სტრა­დი­ცი­ის მო­თხოვ­ნის კა­ნო­ნი­ე­რე­ბა და გა­და­ცე­მის და­მაბ­რკო­ლე­ბე­ლი გა­რე­მო­ე­ბე­ბის არ­სე­ბობა.

ად­ვო­კა­ტი სა­სა­მარ­თლოში:

• სწავ­ლობს უცხო სა­ხელ­მწი­ფოს ექ­სტრა­დი­ცი­ის მო­თხოვ­ნა­სა და თან­დარ­თულ დო­კუ­მენ­ტებს;
• აფა­სებს ქმე­დე­ბის ორ­მა­გი დას­ჯა­დო­ბის მო­თხოვნას;
• ამოწ­მებს ხან­დაზ­მუ­ლო­ბის სა­კითხს;
• აფა­სებს შე­საძ­ლო პო­ლი­ტი­კუ­რი დევ­ნის ნიშ­ნებს;
• სწავ­ლობს მო­თხოვ­ნის გა­მო­მგზავნ სა­ხელ­მწი­ფო­ში ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბე­ბის მდგო­მა­რე­ობას;
• წა­რად­გენს სა­მე­დი­ცი­ნო, სა­ექ­სპერ­ტო და სხვა მტკი­ცე­ბუ­ლე­ბებს;
• მო­ი­თხოვს და­მა­ტე­ბი­თი ინ­ფორ­მა­ცი­ის ან დიპ­ლო­მა­ტი­უ­რი გა­რან­ტი­ე­ბის წარ­მო­დგენას;
• ასა­ბუ­თებს ექ­სტრა­დი­ცი­ის და­უშ­ვებ­ლო­ბას შე­სა­ბა­მი­სი სა­მარ­თლებ­რი­ვი სა­ფუძ­ვლის არ­სე­ბო­ბისას;
• სა­სა­მარ­თლოს გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბას ასა­ჩივ­რებს კა­ნო­ნით გან­სა­ზღვრუ­ლი წესით.

ექსტრადიციისთვის ქმედების დანაშაულებრიობისა და სიმძიმის შეფასება

ექ­სტრა­დი­ცი­ის და­საშ­ვე­ბად ცნო­ბი­სა­თვის აუ­ცი­ლე­ბე­ლია ექ­სტრა­დი­ცი­ის მო­თხოვ­ნა­ში აღ­წე­რი­ლი ქმე­დე­ბა და­ნა­შა­უ­ლად ით­ვლე­ბო­დეს რო­გორც მო­თხოვ­ნის გა­მო­მგზავნ სა­ხელ­მწი­ფო­ში, ისე საქართველოში.

შე­ფა­სე­ბი­სას გა­და­მწყვე­ტი არ არის მხო­ლოდ და­ნა­შა­უ­ლის მუხ­ლის სა­ხელ­წო­დე­ბა. მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია ქმე­დე­ბის ფაქ­ტობ­რი­ვი ში­ნა­არ­სი და ის, შე­ი­ცავს თუ არა იგი საქართველოს კა­ნონ­მდებ­ლო­ბით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი რო­მე­ლი­მე და­ნა­შა­უ­ლის ნიშ­ნებს.

თუ აღ­წე­რი­ლი ქმე­დე­ბა საქართველოში და­ნა­შა­ულს არ წარ­მო­ად­გენს ან არ აკ­მა­ყო­ფი­ლებს ექ­სტრა­დი­ცი­ის­თვის სა­ჭი­რო სიმ­ძი­მის მო­თხოვ­ნას, წარ­მო­იშ­ვე­ბა ექ­სტრა­დი­ცი­ა­ზე უა­რის თქმის სა­ფუძ­ველი.

ექსტრადიციაზე უარის თქმის საფუძვლები

ექ­სტრა­დი­ცია შე­იძ­ლე­ბა და­უშ­ვებ­ლად იქ­ნეს ცნო­ბი­ლი, თუ არ­სე­ბობს საქართველოს კა­ნონ­მდებ­ლო­ბით, სა­ერ­თა­შო­რი­სო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბით ან ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბა­თა სა­ერ­თა­შო­რი­სო სტან­დარ­ტე­ბით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი და­მაბ­რკო­ლე­ბე­ლი გა­რე­მო­ე­ბები.

ასე­თი გა­რე­მო­ე­ბა შე­იძ­ლე­ბა იყოს:

• ქმე­დე­ბა საქართველოში და­ნა­შა­ულს არ წარ­მო­ად­გენს;
• მო­თხოვ­ნა არ აკ­მა­ყო­ფი­ლებს ორ­მა­გი დას­ჯა­დო­ბის მო­თხოვნას;
• გა­სუ­ლია სის­ხლის­სა­მარ­თლებ­რი­ვი დევ­ნის ან სას­ჯე­ლის აღ­სრუ­ლე­ბის ხან­დაზ­მუ­ლო­ბის ვადა;
• პი­რის მი­მართ იმა­ვე ქმე­დე­ბა­ზე უკვე არ­სე­ბობს სა­ბო­ლოო გა­და­წყვე­ტი­ლება;
• საქ­მე პო­ლი­ტი­კუ­რი და­ნა­შა­უ­ლის ან პო­ლი­ტი­კუ­რი დევ­ნის ნიშ­ნებს შე­ი­ცავს;
• პი­რის დევ­ნა უკავ­შირ­დე­ბა მის რა­სას, ეროვ­ნე­ბას, რე­ლი­გი­ას, მო­ქა­ლა­ქე­ო­ბას, პო­ლი­ტი­კურ შე­ხე­დუ­ლე­ბას ან სხვა დის­კრი­მი­ნა­ცი­ულ სა­ფუძ­ველს;
• მო­თხოვ­ნის გა­მო­მგზავნ სა­ხელ­მწი­ფო­ში არ­სე­ბობს წა­მე­ბის, არა­ადა­მი­ა­ნუ­რი ან ღირ­სე­ბის შემ­ლახ­ვე­ლი მო­პყრო­ბის რე­ა­ლუ­რი საფრთხე;
• არ­სე­ბობს აშ­კა­რად უსა­მარ­თლო სა­სა­მარ­თლო პრო­ცე­სის რე­ა­ლუ­რი რისკი;
• პირს შე­იძ­ლე­ბა და­ე­კის­როს სიკ­ვდი­ლით დას­ჯა და არ არ­სე­ბობს სან­დო გა­რან­ტია, რომ იგი არ იქ­ნე­ბა გა­მო­ყე­ნე­ბული;
• პი­რის ჯან­მრთე­ლო­ბის მდგო­მა­რე­ო­ბა და გა­და­ცე­მის პი­რო­ბე­ბი ქმნის მძი­მე და შე­უქ­ცე­ვა­დი ზი­ა­ნის რე­ა­ლურ საფრ­თხეს;
• ექ­სტრა­დი­ცია და­არ­ღვევს პი­რის ოჯა­ხუ­რი ან პი­რა­დი ცხოვ­რე­ბის უფ­ლე­ბას არა­პრო­პორ­ცი­უ­ლი ფორმით;
• პირი სარ­გებ­ლობს სა­ერ­თა­შო­რი­სო დაც­ვით და მისი გა­და­ცე­მა ეწი­ნა­აღ­მდე­გე­ბა არ­გა­ძე­ვე­ბის პრინ­ციპს;
• არ­სე­ბობს კა­ნო­ნით ან შე­სა­ბა­მი­სი სა­ერ­თა­შო­რი­სო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი სხვა დაბ­რკო­ლება.

ექ­სტრა­დი­ცი­ის სა­წი­ნა­აღ­მდე­გო თი­თო­ე­უ­ლი არ­გუ­მენ­ტი უნდა ეფუძ­ნე­ბო­დეს კონ­კრე­ტულ და სან­დო მტკი­ცე­ბუ­ლე­ბებს. ზო­გა­დი მი­თი­თე­ბა მო­თხოვ­ნის გა­მო­მგზავნ სა­ხელ­მწი­ფო­ში არ­სე­ბულ პრობ­ლე­მებ­ზე ყო­ველ­თვის საკ­მა­რი­სი არ არის.

პოლიტიკური დევნა და დისკრიმინაციული მიზანი

თუ სის­ხლის სა­მარ­თლის საქ­მე რე­ა­ლუ­რად გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა პო­ლი­ტი­კუ­რი მო­წი­ნა­აღ­მდე­გის, ჟურ­ნა­ლის­ტის, აქ­ტი­ვის­ტის, ბიზ­ნეს­მე­ნის ან სხვა პი­რის დევ­ნის ინ­სტრუ­მენ­ტად, ექ­სტრა­დი­ცი­ის პრო­ცეს­ში უნდა შე­ფას­დეს მო­თხოვ­ნის ნამ­დვი­ლი მი­ზანი.

შე­საძ­ლო პო­ლი­ტი­კუ­რი ან დის­კრი­მი­ნა­ცი­უ­ლი მო­ტი­ვის და­სა­დას­ტუ­რებ­ლად შე­იძ­ლე­ბა მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი იყოს:

• საქ­მის და­წყე­ბის დრო და პო­ლი­ტი­კუ­რი კონ­ტექსტი;
• ბრალ­დე­ბის შერ­ჩე­ვი­თი ხა­სიათი;
• სა­ჯა­რო თა­ნა­მდე­ბო­ბის პი­რე­ბის გან­ცხა­დე­ბები;
• და­მო­უ­კი­დე­ბე­ლი სა­ერ­თა­შო­რი­სო ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ე­ბის ან­გა­რი­შები;
• მო­თხოვ­ნის გა­მო­მგზავნ სა­ხელ­მწი­ფო­ში სა­სა­მარ­თლოს და­მო­უ­კი­დებ­ლო­ბის მდგო­მა­რეობა;
• პი­რის წარ­სუ­ლი საქ­მი­ა­ნო­ბა და მის მი­მართ გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბუ­ლი ზე­წოლა;
• მსგავს საქ­მე­ებ­ზე არ­სე­ბუ­ლი სა­სა­მარ­თლო ან სა­ერ­თა­შო­რი­სო პრაქ­ტიკა.

თი­თო­ე­უ­ლი საქ­მე ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლურ და მტკი­ცე­ბუ­ლე­ბებ­ზე და­ფუძ­ნე­ბულ შე­ფა­სე­ბას სა­ჭი­როებს.

წამებისა და არასათანადო მოპყრობის საფრთხე

პი­რის ექ­სტრა­დი­ცია და­უშ­ვე­ბე­ლია სა­ხელ­მწი­ფო­ში, სა­დაც არ­სე­ბობს მისი წა­მე­ბის, არა­ადა­მი­ა­ნუ­რი ან ღირ­სე­ბის შემ­ლახ­ვე­ლი მო­პყრო­ბის რე­ა­ლუ­რი და ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლუ­რი საფრთხე.

რის­კის შე­ფა­სე­ბი­სას შე­იძ­ლე­ბა გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბულ იქნეს:

• სა­ერ­თა­შო­რი­სო ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ე­ბის ან­გა­რი­შები;
• ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბა­თა ევროპული სა­სა­მარ­თლოს გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბები;
• ცი­ხე­ებ­ში არ­სე­ბუ­ლი პი­რო­ბები;
• კონ­კრე­ტუ­ლი პი­რის მი­მართ წარ­სულ­ში გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბუ­ლი მო­პყრობა;
• მისი პო­ლი­ტი­კუ­რი, ეთ­ნი­კუ­რი, რე­ლი­გი­უ­რი ან სხვა მდგო­მა­რეობა;
• მო­თხოვ­ნის გა­მო­მგზავნ სა­ხელ­მწი­ფო­ში კონ­კრე­ტუ­ლი ჯგუ­ფის მი­მართ არ­სე­ბუ­ლი პრაქ­ტიკა;
• პი­რის ჯან­მრთე­ლო­ბის მდგო­მა­რეობა;
• შე­თა­ვა­ზე­ბუ­ლი დიპ­ლო­მა­ტი­უ­რი გა­რან­ტი­ე­ბის სან­დო­ო­ბა და შეს­რუ­ლე­ბა­დობა.

ად­ვო­კა­ტის ამო­ცა­ნაა და­ამ­ტკი­ცოს არა მხო­ლოდ სა­ხელ­მწი­ფო­ში არ­სე­ბუ­ლი ზო­გა­დი პრობ­ლე­მა, არა­მედ ისიც, თუ რა­ტომ ემუქ­რე­ბა კონ­კრე­ტუ­ლად ამ პირს რე­ა­ლუ­რი საფრთხე.

ჯანმრთელობის მდგომარეობა და ექსტრადიცია

მძი­მე ფი­ზი­კუ­რი ან ფსი­ქი­კუ­რი და­ა­ვა­დე­ბა შე­იძ­ლე­ბა მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი იყოს სა­ექ­სტრა­დი­ციო პა­ტიმ­რო­ბი­სა და პი­რის გა­და­ცე­მის კა­ნო­ნი­ე­რე­ბის შე­ფა­სე­ბის­თვის.

ად­ვო­კატი:

• აგ­რო­ვებს სა­მე­დი­ცი­ნო დო­კუ­მენ­ტა­ციას;
• სა­ჭი­რო­ე­ბის შემ­თხვე­ვა­ში მო­ი­თხოვს ექ­სპერ­ტი­ზას ან სპე­ცი­ა­ლის­ტის შე­ფა­სებას;
• აფა­სებს, შე­საძ­ლე­ბე­ლია თუ არა პი­რის უსაფრ­თხოდ გა­და­ყვანა;
• სწავ­ლობს, მი­ი­ღებს თუ არა იგი მო­თხოვ­ნის გა­მო­მგზავნ სა­ხელ­მწი­ფო­ში აუ­ცი­ლე­ბელ მკურ­ნა­ლობას;
• წა­რად­გენს თვით­მკვლე­ლო­ბის რის­კის, ჯან­მრთე­ლო­ბის მდგო­მა­რე­ო­ბის მკვეთ­რი გა­უ­ა­რე­სე­ბის ან სხვა შე­უქ­ცე­ვა­დი ზი­ა­ნის რის­კის და­მა­დას­ტუ­რე­ბელ მა­სა­ლებს;
• მო­ი­თხოვს შე­სა­ბა­მი­სი გა­რან­ტი­ე­ბის წარ­მო­დგენას.

მხო­ლოდ დი­აგ­ნო­ზის არ­სე­ბო­ბა ექ­სტრა­დი­ცი­ას ავ­ტო­მა­ტუ­რად არ გა­მო­რი­ცხავს. სა­ჭი­როა კონ­კრე­ტუ­ლი და და­სა­ბუ­თე­ბუ­ლი რის­კის ჩვე­ნება.

თავშესაფარი და ექსტრადიცია

პირს, რო­მე­ლიც წარ­მო­შო­ბის ან სხვა სა­ხელ­მწი­ფო­ში დაბ­რუ­ნე­ბის შემ­თხვე­ვა­ში დევ­ნის ან მძი­მე უფ­ლე­ბა­დარ­ღვე­ვის საფრ­თხე­ზე მი­უ­თი­თებს, შე­იძ­ლე­ბა ჰქონ­დეს სა­ერ­თა­შო­რი­სო დაც­ვის მო­თხოვ­ნის უფ­ლება.

თავ­შე­საფ­რი­სა და ექ­სტრა­დი­ცი­ის პრო­ცე­სე­ბი ერთ­მა­ნე­თის­გან და­მო­უ­კი­დე­ბე­ლი სა­მარ­თლებ­რი­ვი წარ­მო­ე­ბე­ბია, თუმ­ცა მათი გა­რე­მო­ე­ბე­ბი ხში­რად მჭიდ­როდ არის და­კავ­ში­რე­ბული.

თავ­შე­საფ­რის მო­თხოვ­ნის ფარ­გლებ­ში შე­იძ­ლე­ბა შე­ფასდეს:

• პო­ლი­ტი­კუ­რი ან სხვა სა­ხის დევ­ნის საფრთხე;
• წა­მე­ბი­სა და არა­ადა­მი­ა­ნუ­რი მო­პყრო­ბის რისკი;
• პი­რის და­ცულ ჯგუფ­თან კუთ­ვნი­ლება;
• წარ­მო­შო­ბის სა­ხელ­მწი­ფო­ში ეფექ­ტი­ა­ნი დაც­ვის არარ­სე­ბობა;

თავ­შე­საფ­რის მო­თხოვ­ნა ავ­ტო­მა­ტუ­რად არ ნიშ­ნავს სა­ერ­თა­შო­რი­სო დაც­ვის მი­ნი­ჭე­ბას ან ექ­სტრა­დი­ცი­ის სა­ბო­ლო­ოდ შე­ჩე­რე­ბას. აუ­ცი­ლე­ბე­ლია ორი­ვე პრო­ცეს­ში თან­მიმ­დევ­რუ­ლი სა­მარ­თლებ­რი­ვი პო­ზი­ცი­ი­სა და შე­სა­ბა­მი­სი მტკი­ცე­ბუ­ლე­ბე­ბის წარ­დგენა.

ექსტრადიციის გადაწყვეტილების გასაჩივრება

ექ­სტრა­დი­ცი­ის და­საშ­ვე­ბო­ბის შე­სა­ხებ სა­სა­მარ­თლოს გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბა შე­იძ­ლე­ბა გა­სა­ჩივ­რდეს კა­ნო­ნით გან­სა­ზღვრუ­ლი წე­სი­თა და ვა­დაში.

სა­ჩი­ვა­რი შე­იძ­ლე­ბა ეფუძ­ნე­ბოდეს:

• ექ­სტრა­დი­ცი­ის სა­მარ­თლებ­რი­ვი წი­ნა­პი­რო­ბე­ბის არარ­სე­ბობას;
• უცხო სა­ხელ­მწი­ფოს დო­კუ­მენ­ტა­ცი­ის ხარ­ვეზს;
• ორ­მა­გი დას­ჯა­დო­ბის მო­თხოვ­ნის და­უკ­მა­ყო­ფი­ლებ­ლობას;
• ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბე­ბის რე­ა­ლუ­რი საფრ­თხის არა­სა­თა­ნა­დო შე­ფა­სებას;
• დაც­ვის მიერ წარ­დგე­ნი­ლი მტკი­ცე­ბუ­ლე­ბე­ბის უგუ­ლე­ბელ­ყოფას;
• სა­სა­მარ­თლოს გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბის არა­საკ­მა­რის და­სა­ბუ­თებას;
• არ­სე­ბით სა­პრო­ცე­სო დარ­ღვევას;
• სა­ერ­თა­შო­რი­სო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის ან საქართველოს კა­ნო­ნის არა­სწორ გა­მო­ყე­ნებას.

გა­სა­ჩივ­რე­ბის ვადა შე­ზღუ­დუ­ლია, ამი­ტომ სა­სა­მარ­თლოს გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბის მი­ღე­ბის შემ­დეგ სა­ჭი­როა სწრა­ფი სა­მარ­თლებ­რი­ვი რე­ა­გი­რება.

საბოლოო გადაწყვეტილება პირის გადაცემაზე

სა­სა­მარ­თლო გა­ნი­ხი­ლავს ექ­სტრა­დი­ცი­ის სა­მარ­თლებ­რივ და­საშ­ვე­ბო­ბას. პი­რის ფაქ­ტობ­რი­ვი გა­და­ცე­მის შე­სა­ხებ შემ­დგო­მი გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბა მი­ი­ღე­ბა კა­ნო­ნით გან­სა­ზღვრუ­ლი კომ­პე­ტენ­ცი­ის ფარ­გლებში.

პი­რის გა­და­ცე­მა არ უნდა გან­ხორ­ცი­ელ­დეს, თუ სა­სა­მარ­თლომ ექ­სტრა­დი­ცია და­უშ­ვებ­ლად ცნო ან არ­სე­ბობს სა­ერ­თა­შო­რი­სო დაც­ვის, დრო­ე­ბი­თი ღო­ნის­ძი­ე­ბის ან სხვა სა­მარ­თლებ­რი­ვი დაბ­რკო­ლება.

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო და დროებითი ღონისძიება

თუ პი­რის ექ­სტრა­დი­ცია ქმნის სი­ცო­ცხლის, წა­მე­ბის, არა­ადა­მი­ა­ნუ­რი მო­პყრო­ბის ან სხვა მძი­მე და გა­მო­უს­წო­რე­ბე­ლი ზი­ა­ნის რე­ა­ლურ და გარ­და­უ­ვალ საფრ­თხეს, შე­იძ­ლე­ბა წარ­მო­იშ­ვას ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბა­თა ევროპული სა­სა­მარ­თლოს­თვის მი­მარ­თვის სა­კითხი.

გან­სა­კუთ­რე­ბულ და გა­და­უ­დე­ბელ შემ­თხვე­ვა­ში შე­საძ­ლე­ბე­ლია სა­სა­მარ­თლოს რეგ­ლა­მენ­ტის 39-ე წე­სის სა­ფუძ­ველ­ზე დრო­ე­ბი­თი ღო­ნის­ძი­ე­ბის მო­თხოვ­ნა, რათა პი­რის გა­და­ცე­მა შე­ჩერ­დეს სა­ჩივ­რის გან­ხილ­ვამ­დე ან სა­სა­მარ­თლოს მიერ გან­სა­ზღვრულ პე­რი­ო­დამდე.

დრო­ე­ბი­თი ღო­ნის­ძიება:

• გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა მხო­ლოდ გა­მო­ნაკ­ლის შემ­თხვე­ვებში;
• სა­ჭი­რო­ებს მძი­მე და გარ­და­უ­ვა­ლი რის­კის და­მა­დას­ტუ­რე­ბელ მა­სა­ლებს;
• არ წარ­მო­ად­გენს საქართველოს სა­სა­მარ­თლოს გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბის ჩვე­უ­ლებ­რივ გა­სა­ჩივ­რებას;
• არ გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა მხო­ლოდ იმი­ტომ, რომ პირი არ ეთან­ხმე­ბა ექ­სტრა­დი­ციას;
• მო­ი­თხოვს ფაქ­ტე­ბის, სა­მე­დი­ცი­ნო ან სხვა მტკი­ცე­ბუ­ლე­ბე­ბი­სა და შიდა სა­მარ­თლებ­რი­ვი წარ­მო­ე­ბის დო­კუ­მენ­ტე­ბის სრულ­ყო­ფი­ლად წარ­დგენას.

ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბა­თა ევროპული სა­სა­მარ­თლოს­თვის მი­მარ­თვა უნდა მომ­ზად­დეს დრო­უ­ლად, რად­გან პი­რის ფაქ­ტობ­რი­ვი გა­და­ცე­მის შემ­დეგ დრო­ე­ბი­თი ღო­ნის­ძი­ე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბა შე­იძ­ლე­ბა შე­უძ­ლე­ბე­ლი ან არა­ე­ფექ­ტი­ა­ნი გახდეს.

გამარტივებული ექსტრადიცია

კა­ნო­ნით გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბულ შემ­თხვე­ვა­ში პირს შე­იძ­ლე­ბა შეს­თა­ვა­ზონ უცხო სა­ხელ­მწი­ფო­ში გა­და­ცე­მა­ზე თან­ხმო­ბა და გა­მარ­ტი­ვე­ბუ­ლი ექ­სტრა­დი­ცი­ის პრო­ცე­დუ­რის გა­მო­ყე­ნება.

თან­ხმო­ბის მი­ცე­მამ­დე ად­ვო­კატ­მა პირს უნდა გა­ნუ­მარტოს:

• რას ნიშ­ნავს გა­მარ­ტი­ვე­ბუ­ლი პრო­ცე­დურა;
• რა უფ­ლე­ბებ­ზე შე­იძ­ლე­ბა თქვას უარი;
• შე­საძ­ლე­ბე­ლია თუ არა თან­ხმო­ბის უკან გა­მო­თხოვა;
• სა­ხელ­მწი­ფოს რა ბრალ­დე­ბის სა­ფუძ­ველ­ზე ხდე­ბა გა­და­ცემა;
• რა სას­ჯე­ლი ან სა­მარ­თლებ­რი­ვი შე­დე­გი შე­იძ­ლე­ბა და­ე­მუქროს;
• არ­სე­ბობს თუ არა ექ­სტრა­დი­ცი­ის სა­წი­ნა­აღ­მდე­გო სა­მარ­თლებ­რი­ვი სა­ფუძ­ველი.

გა­მარ­ტი­ვე­ბულ ექ­სტრა­დი­ცი­ა­ზე თან­ხმო­ბა უნდა იყოს თა­ვი­სუ­ფა­ლი, ინ­ფორ­მი­რე­ბუ­ლი და ად­ვო­კატ­თან კონ­სულ­ტა­ცი­ის შემ­დეგ მი­ღე­ბუ­ლი გა­და­წყვე­ტი­ლება.

რას მოიცავს ექსტრადიციის ადვოკატის მომსახურება?

ექ­სტრა­დი­ცი­ის ად­ვო­კა­ტის მომ­სა­ხუ­რე­ბა შე­იძ­ლე­ბა მო­ი­ცავდეს:

• სა­ერ­თა­შო­რი­სო ძებ­ნის სა­ფუძ­ვლის შე­მოწ­მებას;
• ინტერპოლის წი­თე­ლი ცილ­კუ­ლა­რი­სა და სხვა მო­ნა­ცე­მე­ბის შე­ფა­სებას;
• და­კა­ვე­ბულ პირ­თან შეხ­ვედრას;
• და­კა­ვე­ბი­სა და სა­ექ­სტრა­დი­ციო პა­ტიმ­რო­ბის კა­ნო­ნი­ე­რე­ბის შე­მოწ­მებას;
• პა­ტიმ­რო­ბის შეც­ვლის ან გა­უქ­მე­ბის მო­თხოვნას;
• უცხო სა­ხელ­მწი­ფოს ექ­სტრა­დი­ცი­ის მო­თხოვ­ნი­სა და დო­კუ­მენ­ტე­ბის შეს­წავლას;
• ორ­მა­გი დას­ჯა­დო­ბი­სა და ხან­დაზ­მუ­ლო­ბის სა­კი­თხე­ბის შე­ფა­სებას;
• პო­ლი­ტი­კუ­რი ან დის­კრი­მი­ნა­ცი­უ­ლი დევ­ნის რის­კის და­სა­ბუ­თებას;
• წა­მე­ბი­სა და არა­სა­თა­ნა­დო მო­პყრო­ბის საფრ­თხის და­მა­დას­ტუ­რე­ბე­ლი მა­სა­ლე­ბის მო­პო­ვებას;
• სა­მე­დი­ცი­ნო და სა­ექ­სპერ­ტო დო­კუ­მენ­ტა­ცი­ის მომ­ზა­დებას;
• დიპ­ლო­მა­ტი­უ­რი გა­რან­ტი­ე­ბის სან­დო­ო­ბის შე­ფა­სებას;
• ექ­სტრა­დი­ცი­ის და­საშ­ვე­ბო­ბის გან­ხილ­ვა­ში მო­ნა­წი­ლე­ობას;
• სა­სა­მარ­თლოს გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბის გა­სა­ჩივ­რებას;
• თავ­შე­საფ­რის პრო­ცეს­თან სა­მარ­თლებ­რი­ვი პო­ზი­ცი­ის კო­ორ­დი­ნა­ციას;
• სა­ჭი­რო­ე­ბის შემ­თხვე­ვა­ში ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბა­თა ევროპული სა­სა­მარ­თლოს­თვის მი­მარ­თვის მომ­ზა­დებას;
• გა­მარ­ტი­ვე­ბუ­ლი ექ­სტრა­დი­ცი­ის შე­დე­გე­ბის გან­მარ­ტებას;
• პი­რის ინ­ტე­რე­სე­ბის დაც­ვას ექ­სტრა­დი­ცი­ის პრო­ცე­სის ყვე­ლა ეტაპზე.